Najważniejsze informacje w skrócie

Układy inercjalne – UI, to takie układy, których ruch jest niewyczuwalny.

Znajdując się w takim układzie nie wiesz do końca czy on się porusza czy jest w spoczynku, ponieważ taki układ porusza się ze stałą prędkością. Zero to też stała wartość, dlatego nie jesteś w stanie wykryć ruchu. Skoro tak to nawet, jak układ się porusza to tylko po linii prostej, bo wszelkie skręty są już wyczuwalne. Czyli ogólnie rzecz ujmując jest nudno, bo nic nie czuć, tzn. w języku fizyki wszystkie siły działające na Ciebie równoważą się. To wszystko, co właśnie przeczytałeś to pierwsza zasada dynamiki Newtona, która jest spełniona właśnie w układach inercjalnych.

 

 

Układy nieinercjalne UNI – to takie układy, których ruch jest wyczuwalny. Czyli są to układy ze zmienną prędkością.

Przebywając w takim układzie nie można narzekać na nudę. Ciągle coś się dzieje tzn. na twoje ciało działa jakaś niezrównoważona (spokojnie tu nie chodzi o kwestie psychologiczne) siła. Przykładowo na zakrętach działają siły odśrodkowe, przy pojawieniu się przyspieszenia bądź opóźnienia układu działają siły bezwładności w ruchu wirowym pojawia się siła Coriolisa. Pojawienie się tych sił to efekt zmiany prędkości układu, czyli pojawienia się przyspieszenia.



Powiązania z innymi zagadnieniami

Pełny opis dla tych, którzy wolą czytać

Aby zrozumieć różnicę między układem inercjalnym a nieinercjalnym wyruszamy teraz w podróż autobusem miejskim. Oczywiście wszystkie miejsca siedzące są już zajęte, więc nasz instynkt samozachowawczy prowadzi nas w bezpieczne miejsce i stajemy koło wolnego uchwytu.

  1. Autobus jeszcze przez chwilkę stoi na przystanku, czyli jego prędkość ma stałą wartość, która wynosi 0. Czyli jesteś w układzie inercjalnym, prędkość jest stała nie ma przyspieszenia, nie musisz trzymać się uchwytów, bo wszystkie siły działające na ciebie są zrównoważone – UI
  2. Podczas ruszania i nabierania prędkości autobus zmienia się w układ nieinercjalny, pojawia się dodatkowa siła (szarpnięcie), która wymusza na tobie ruch i uchwyt jest niezbędny, jeśli chcesz zachować równowagę. – UNI
  3. Po pewnym czasie autobus osiąga żądaną prędkość i znów jedzie ze stałą prędkością np. 50 km/h, więc można jechać bez „trzymanki” co oznacza, iż ponownie jesteśmy w układzie inercjalnym. Jest spokojnie wręcz nudno – UI
  4. Gdy autobus zaczyna hamować, traci prędkość, czyli znów uchwyt jest niezbędny (szczególnie przy nagłym hamowaniu), bo pojawia się wypadkowa siła bezwładności, czyli znowu jesteśmy w układzie nieinercjalnym – UNI
  5. Aż w końcu na przystanku ponownie staje się układem inercjalnym. Brak sił wypadkowych można spokojnie wysiadać – UI